در جلبکها ساختارهای تولید مثلی بطورکامل به هاگ یا گامت تبدیل می‌شوند. جلبکها یا یوکاریوت هستند، یا پروکاریوت. تولید مثل در جلبکها به دو طریق جنسی و غیر جنسی صورت می‌گیرد. جلبکها فاقد هر نوع منفذ یا روزنه هستند و ریزوئیدها در آنها در صورت وجود بسیار ساده است. اندامهای جنسی در جلبکها یا تک سلولی است یا پرسلولی. ذخیره غذایی در جلبکها ، نشاسته است و به صورت اتوتروف زندگی می‌کنند و دیواره سلولی در آنها از سلولز تشکیل شده است.

 

شاخه های جلبکها

1)اوگلنوفیتا یا تاژکداران

2)سیانوفیتا یا جلبکهای سبز ابی

3)کلروفیتا یا جلبکهای سبز

4)فائوفیتا یا جلبکهای قهوه ای

5)رودوفیتا یا جلبکهای قرمز

 

رودوفیتا

 

جلبکهای قرمز تقریبا همگی پرسلولی و دریازی هستند. این جلبکها ، علفهای دریایی موجود در آبهای استوایی را تشکیل می‌دهند. رنگیزه فیکواریتدین نقش کمکی مهمی را در فتوسنتز این جلبکها ، ایفا می‌کند. جلبکهای قرمز مشبک‌تر و ظریف‌تر از جلبکهای قهوه‌ای سخت و ستبر هستند. از این جلبکها ، جنس گلیدیوم منبع ژله آگار است و از آن به عنوان محیط کشت میکروبها ، استفاده می‌شود.

 

زیستگاه جلبکهای قرمز

 

انواع جلبکهای قرمز در حدود 4000 گونه شناخته شده است که از میان آنها فقط چند گونه در آبهای شیرین و خاک و بقیه در آبهای شور دریاها و اقیانوسها زیست می‌کنند. اغلب جلبکهای قرمز در اعماق آبهای شور و دور از ساحل یافت می‌شوند. عمق آبها در پراکندگی و جمعیت جلبکها اثر مستقیم دارد. هر چه عمق آب بیشتر باشد از مقدار نور خورشید که می‌تواند به داخل آب نفوذ کند کاسته می‌گردد. مثلا در عمق 10 متری آب ، فقط 10% از نور سبز و آبی و 1% نور قرمز می‌تواند توسط گیاه جذب شود.

 

هیدروفیتا یا جلبکهای آبزی

 

جلبکهایی هستند که به حالت غوطه ور یا شناور در آب دیده میشوند و به گروههای فرعی زیر تقسیم میشوند

 

.1نبتوفیتا:جلبکهایی هستند که در گل و لای کف آب ها یا چسبیده به کف آب دیده میشوند مانند شاراونیتلا
.2اپکی فیتا:جلبکهایی هستند که به موازات سواحل دریاها وبرکه ها دیده میشوند مانند ادوگونیوم و کتوفورا
.3ترموفیتا:جلبکهایی هستند  که در زیستگاه های آب گرم که درجه حرارت آنها 70تا80درجه سانتی گراد است دیده میشود.53جنس و153گونه از سیانوفیتا(جلبکهای سبز آبی)شناخته شده اند که در زیستگاه آب گرم زندگی میکنند
.4اپی فیتا:جلبکهایی هستند که بر سطح گیاهان دیگر یا جلبکها در آب زندگی میکنند مانند ناوی کولا

5.زئوفیتا:جلبکهایی که بر سطح بدن موجودات جانوری مانند صدف نرمتنان لاک لاک پشتان ویابر سطح ماهیها دیده میشوند مانند پروتودرهاوشارالیوم

6.اپی پسامیکا: چسبیده به شن ماسه در زیستگاه های آبی دیده میشوند مانند فراژی لاریا

7.هالوفیتا:درزیستگاه های آب شور دیده میشوند دونالیلا جلبکی است که در زیستگاه های آب شور جایی که بلور های نمک تشکیل میشود وزندگی میکنند

8.پلانکتوفیتا :جلبکهایی که فرم زندگی پلانکتونی(موجودات ریز آبی)دارند ودو گروه هستند

* یوپلانکتوفیتا:جلبکهایی هستند که در اصل دارای فرم زندگی پلانکتونی هستند که از این گروه میتوان به دیاتومه ها اشاره کرد

* تیکوپلانکتوفیتا:جلبکهایی هستند که در اصل فرم زندگی پلانکتونی ندارند و به دلیل عوامل جوی از قبیل باد یا شدت جریان آب از زیستگاه اصلی خود کنده شده و در فرم پلانکتون دیده میشوند مانند اسپیروژیر و زیگنما

 

درياچه اروميه در چند سال گذشته شاهد بروز پديده اي بوده است كه توجه مردم گردشگران و مسافران را به خود جلب كرده است درباره اين رخداد كه در اثر آن آب درياچه اروميه آجري قرمز رنگ به خود مي گيرد نظرات متعدد و گوناگوني ابراز شده است مطالعه حاضر براي بررسي دقيق تر و علمي تر علت تغيير رنگ درياچه اروميه صورت گرفت. نمونه برداري درتاريخ 89/5/17 از شش ايستگاه واقع در دو طرف بزرگراه شهيد كلانتري انجام شد نمونه ها از نظر جمعيت فيتوپلانكتوني مورد بررسي قرار گرفتند. نتايج نشان ميدهد كه جلبك دوناليلا فراوان ترين جلبك درياچه اروميه دو شكل سبز و قرمز رنگ به خود گرفته است.

دونالیلا

 

جلبک تک سلولی است که در آب های شور ساحلی آبگیرهای صخره ای و دریاچه های آب شور زندگی میکند.

این جلبک برای زندگی در آب های شور غلیظ سازگار شده ویکی از گونه های حیاتی مقاوم به نمک است که تا کنون شناخته شده است.

 

این یک پدیده طبیعی است و این نوع جلبک همیشه در دریاچه است اما در زمان عادی که شوری دریاچه کمتر است رنگدانه سبز ترشح میکند وبا بالارفتن شوری ویا تبخیرشدید آب برای سازگاری با این شوری از خود رنگدانه قرمز ترشح میکند.

 

شکوفایی این جلبک هیچگونه خطری برای جوامع بشری نداشته و به دلیل حضور همیشگی در آب برای موجودات دریایی نیز خطری نخواهد داشت 

 

سرخ شدن آب دریاچه ارومیه هیچ گونه خطر زیست محیطی، اکولوژیکی برای دریاچه ندارد و حتی می تواند در صورت انجام مطالعات و بالا بودن تراکم وسیعی از جلبک های "دونالیلا سالینا" در استخراج مواد بیولوژیک دریایی مهمی چون بتاکاروتن ها مورد استفاده قرار گیرد.

سرخ شدن دریاچه ارومیه ناشی از تغییرات حاصله در ساختار فیزیکی و شیمیایی است

در حال حاضر علت تغییر رنگ آب دریاچه ارومیه از آبی و آبی متمایل به سبز به رنگ قرمز نارنجی ناشی از تغییرات حاصله در ساختار فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی دریاچه و آداپتاسیون جبلک ها و باکتریهای "هالوفیت" داخل این دریاچه است.
هم اکنون در پی افزایش بیش از حد شوری آب و رسیدن آن به حد اشباع، اکسیژن محلول در آب دریاچه کاهش یافته و موجب تغییر رنگ آب این تالاب شده است.
گروه جلبک های شورپسند دریاچه ارومیه که اغلب از جبلکهای "دونالیلا" گونه " ویریدیس" است در شرایط حاکم به جهت اشباعیت شوری آب دریاچه که در زمان حاضر 330 گرم برلیتر است و نیز کاهش اکسیژن به همراه تابش شدید نور خورشیدی به خصوص در حواشی دریاچه اقدام به عمل آداپتاسیون می کنند که این امر تبدیل این گونه به گونه "دونالیلا سالینا" را در پی دارد.

جبلک "دونالیلا سالینا" چون قادر به تبدیل املاح آمونیاکی دریاچه به گروه نیترات را دارد و نیز قدرت جذب و استفاده این جلبک از املاح مذکور بالاست لذا بر دریاچه ارومیه غالبیت پیدا کرده و موجب ظهور رنگ سرخ یا قرمز خونی شده است که این امر یک پدیده سازش در شرایط زیستی دریاچه ارومیه به شمار می رود.

تجمع رنگدانه هایی از نوع بتاکاروتن ها از دیگر دلایل سرخ شدن آب دریاچه ارومیه است و در پی شوری بیش از حد و کاهش اکسیژن آب دریاچه باکتری های "هالوفیت"  جنس "هلو باکتریوم" و "هلو لوکو کوس" با غالبیت در آب دریاچه رنگدانه هایی با نام "باکتریو ردوپسین" تولید می کنند که این رنگدانه در شرایط بی هوازی و کم اکسیژن که در دریاچه ارومیه حاکم است رنگدانه ای به رنگ زرشکی متمایل به قرمز تولید و موجب تغییر رنگ دریاچه شده اند.
کاهش بیش از حد اکسیژن و اشباعیت شوری آب دریاچه ارومیه موجب عدم تبدیل یون های آمونیوم حاصله از تجزیه مواد آلی دریاچه به ذخایر نیتراتی شده و این پدیده باعث تغییر در نحوه زیست موجودات دریاچه غالبا در باکتریها از وضعیت "فتو سنتز" به وضعیت "شیمو تروفی" می شود در این شرایط برخی املاح از جمله نیترات آمونیوم نیز می تواند تولید شود که تولید این محصول به تشدید تغییر رنگ دریاچه کمک می کند.

در پی بحران کم آبی دریاچه ارومیه و بالا رفتن میزان شوری آب حیات آرتمیا به خطر افتاده و تعداد آن در وضعیت فعلی به کمترین میزان خود رسیده است که این امر موجب شده جلبک "دونالیلا سالینا" تکثیر زیاد کرده و رشد فزاینده داشته باشد .با اینکه هم اکنون در آب دریاچه ارومیه تنها سیستم (تخم آرتمیا) وجود دارد و تعداد خود آرتمیا به صفر رسیده است  با کم شدن میزان منبع غذایی جلبک "دونالیلا سالینا" و به هم خوردن روند زنجیره غذایی در دریاچه ارومیه این جلبک .شکوفا شده و اقدام به افزایش ترشح رنگدانه قرمز رنگ کرده است
 

آرتمیای دریاچه ارومیه از بین رفته است.

 

اکسیژن محلول در آب دریاچه ارومیه به شدت  کاهش یافته است این امر موجب شده است حیات تنها موجود زنده این تالاب آرتمیا ارومیانا با خطر جدی مواجه شود به گونه ای در حال حاضر میزان آرتمیا در آب دریاچه ارومیه به صفر رسیده است.

با تشکر از زحمات خانم سلیمانی